3. Baten en lasten per programma

Saldo van baten en lasten

Binnen het programma Samen ontwikkelen valt op dat zowel de lasten als de baten een flinke onderschrijding laten zien. Dit wordt veroorzaakt doordat bij enkele eenmalige budgetten, zoals voor de invoering van de Omgevingswet, de uitgaven achterbleven op de verwachting. Daarnaast geldt bij het voorbereidingsbudget Roden-Zuid dat het in 2025 beschikbaar gestelde budget nog maar voor een klein deel is ingezet. In de vastgestelde actualisaties van de grondexploitaties waren in 2025 meer uitgaven begroot dan werkelijk zijn gerealiseerd. Dit zorgt er ook voor dat de begrote baten (verhogen van de boekwaarde) achtergebleven zijn.

Toevoeging of onttrekking aan reserves

Op een programma kan een saldo ontstaan door de restanten op de eenmalige budgetten die gepaard gaan met toevoegingen of onttrekking aan reserves. Dit betreft zowel af te sluiten en over te hevelen budgetten als budgetten waarop verlagingen zijn toegepast. Het saldo op dit programma ontstaat door het (de) volgende eenmalige budget(ten):

Hieronder volgt het overzicht van de verschillende nadelen en voordelen op het programma die groter zijn dan € 20.000.

Voor een verdere toelichting op de over te hevelen bedragen wordt verwezen naar de bijlagen met betrekking tot de eenmalige budgetten.

Toelichtingen op de verschillen

Nadelig
Leges bijzondere procedures (€ 26.000)
Op moment van begroten is geen rekening gehouden met werkwijze van nieuwe omgevingswet. Hierdoor is het bedrag aan leges lager uitgevallen.

Levering derden: omgevingsvergunningen (€ 330.000)
Bijna € 200.000 wordt verklaard doordat de hogere inkomsten aan de legeskant wel zijn begroot (€ 250.000) maar de bijbehorende hogere personele kosten niet. Verder is er ingehuurd voor twee specifieke casussen (complexe handhavingszaak en BAG). Deze kosten bedragen ruim € 100.000.

Levering derden Handhaving (€ 25.000)
Extra inzet juridische ondersteuning heeft geleid tot de overschrijding.

Extra capaciteit BOA (€ 21.000)
Het afgelopen jaar hebben we moeite gehad om de vacature voor een BOA ingevuld te krijgen terwijl de behoefte aan de inzet van BOA’s is toegenomen. Hierdoor hebben externe (duurdere) capaciteit moeten inhuren.

Voorziening achterstallig onderhoud gebouwen (€ 235.000)
Op het moment van opstellen van de jaarstukken 2025 zijn we vergevorderd met het actualiseren van het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) voor het gemeentelijke vastgoed. Op basis van deze actualisatie en vooruitlopend op het definitief laten vaststellen van het geactualiseerde MJOP, is geconstateerd dat er sprake is van achterstallig onderhoud. Dit leidt tot een dotatie aan de voorziening achterstallig onderhoud van € 235.000. De dotatie van € 235.000 is noodzakelijk om het achterstallige onderhoud uit te kunnen voeren. We stellen voor bij de resultaatbestemming in deze jaarrekening om deze dotatie te dekken door de reserve onderhoud gebouwen. De stand van deze reserve komt na deze onttrekking en de begrote uitgaven in 2026 uit op nihil.

Ingehuurd personeel (€ 885.000 nadelig)
Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Personele lasten.

Uren (€ 845.000)
Een nadelig saldo op doorbelaste arbeidsuren ontstaat onder meer door een groter personeelsbestand, grotere verlofsaldi en lager ziekteverzuim dan begroot. Bovendien ontstaan urenverschillen op programmaniveau doordat medewerkers gedurende het jaar op andere programma’s werkzaam kunnen zijn dan werd verwacht. Per saldo heffen de voordelen en nadelen op de uren elkaar op en resteert er geen verschil.

Voordelig
Wet betaalbare huur (€ 33.000)
In 2025 waren er nog geen casussen. Deze komen nog.

Salarissen huidig personeel (€ 993.000 voordelig)
Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Personele lasten.

Invoeringskosten Omgevingswet (€ 991.000)
Veel acties zijn in 2025 begonnen maar lopen door in 2026 zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan en het initiatievenproces.

Realisatiestimulans woningen (€ 420.000)
De Realisatiestimulans is in november 2025 vastgesteld. Met deze nieuwe regeling ondersteunt het Rijk gemeenten bij het bouwen van meer betaalbare woningen. Gemeenten ontvangen vanaf 2026 tot en met 2030 een bijdrage van € 7.000 per betaalbare woning waarvan de bouw het jaar ervoor is gestart.

Wet betaalbare huur (€ 33.000)
In het verslagjaar hebben zich geen concrete casussen voorgedaan in het kader van de Wet betaalbare huur. Als gevolg hiervan is het beschikbare budget niet benut.

Advieskosten ruimtelijke ordening (€ 38.000)
Op het gebied van ruimtelijke ordening hebben we helaas niet de adviezen kunnen geven zoals verwacht aan begin van het jaar. Hierdoor zijn de kosten ook lager uitgevallen.

Invoering Omgevingswet (€ 78.000)
Veel acties zijn in 2025 begonnen maar lopen door in 2026 zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan en het initiatievenproces.

Voorziening grondexploitatie Oosterveld (€ 2.208.000)
Binnen het programma is sprake van een incidenteel voordeel ten opzichte van de gewijzigde begroting 2025. Dit voordeel wordt veroorzaakt doordat in de slotwijziging 2025 een voorziening is gevormd voor de resterende werkzaamheden binnen de afgesloten grondexploitatie Oosterveld Norg. Bij het opstellen van de jaarrekening is nader beoordeeld op welke wijze de resterende kosten verwerkt dienen te worden. Hieruit blijkt dat de onderbouwing is gebaseerd op een restplan voor nog uit te voeren werkzaamheden en niet op een juridisch afdwingbare of anderszins concrete verplichting op de balansdatum. Om die reden voldoet dit niet aan de vereisten om een voorziening voor te vormen. De eerder geraamde dotatie aan de voorziening valt hierdoor vrij ten gunste van het resultaat 2025. Tegelijkertijd wordt in deze jaarrekening voorgesteld om bij de resultaatbestemming een bestemmingsreserve te vormen om de nog resterende werkzaamheden binnen het gebied Oosterveld Norg te dekken. Daarmee blijven de middelen beschikbaar voor het beoogde doel.

Kapitaallasten (€ 42.000)
Een voordelig saldo op de kapitaallasten ontstaat wanneer er minder geïnvesteerd is dan begroot. In het hoofdstuk Investeringen is een toelichting op de afwijkingen op de investeringen per programma opgenomen.